Septum Deviasyonu (Burun Eğriliği) Nedir? Belirtiler, Zararları ve Septoplasti

Burun, soluk havasının ilk giriş organıdır. Solunan havayı temizleme, nemlendirme, ısıtma-soğutma ve alt solunum yollarına giden hava akımını düzenleme gibi önemli fonksiyonları vardır. Yani burun, sadece iki delikli “boru” gibi çalışan basit bir kanal değildir.

Burun boşluğunun her iki tarafında “konka” adı verilen üçer yapı bulunur. Özellikle alt konka, burun fonksiyonlarının sağlıklı işlemesinde büyük rol oynar. Konkalar, damar ağı çok zengin dokularla kaplıdır; bu damarlar havanın sıcaklığı ve nemine göre genişleyip daralarak konkaların şişip küçülmesine neden olur. Konkalar şiştiğinde hava akımı yavaşlar; hava daha fazla ısıtılır ve nemlendirilir (örneğin soğuk havalarda burnun tıkanması bu mekanizmayla ilişkilidir).

Septum Neresidir? Görevi Nedir? Neden Eğrilir?

Septum, burun boşluğunu sağ ve sol olmak üzere iki bölmeye ayıran duvardır. Önden burun ucundan başlayıp arkada genize doğru uzanır. Septumun bir kısmı kıkırdak, bir kısmı ise kemik yapıdadır. Bu yapılar, üzerlerini örten dokularla birlikte septumun bütünlüğünü oluşturur.

Septum; genetik yapı, travmalar (düşme, çarpma, kaza, darbe gibi) veya burun içindeki kitlelerin baskısı nedeniyle eğrilebilir. Eğriliğin yeri ve derecesine göre burun boşluğunun bir tarafı ya da her iki tarafı daralabilir ve burun solunumu olumsuz etkilenebilir.

Septum Deviasyonu (Burun Eğriliği) Zararları Nelerdir?

Akciğerlere giden havanın en sağlıklı şekilde burundan alınması beklenir. Çünkü burunda hava ideal hale getirilir: temizlenir, nemlendirilir, ısıtılır ve uygun akım hızına getirilir. Ağızdan alınan hava ise bu aşamalardan geçmeden daha alt solunum yollarına ulaşır.

Septum deviasyonu veya başka bir nedenle burun tıkalıysa şu sorunlara zemin hazırlayabilir:

• Ağız solunumuna bağlı boğaz kuruluğu ve tahriş
• Sık tekrarlayan farenjit, larenjit
• Sinüzit eğilimi
• Östaki borusu problemleri ve orta kulak sorunları
• Horlama ve bazı kişilerde uykuda nefes durması (apne)
• Koku alma duyusunda azalma
• Uzun dönemde, şikâyetin şiddetine göre kalp-damar ve solunum yolu problemlerine katkı

Not: Şikâyetlerin nedeni her zaman deviasyon olmayabilir. Bu nedenle tanı ve değerlendirme mutlaka muayene ile yapılmalıdır.

Septum Deviasyonu Nasıl Düzeltilir?

Septum deviasyonunun temel tedavisi cerrahidir. En sık uygulanan ameliyat septoplasti olarak adlandırılır.

Septoplasti genel olarak şu şekilde yapılır:

• Genel anestezi (narkoz) veya uygun hastalarda lokal anestezi ile uygulanabilir
• Burun deliğinden girilerek septum mukozasına küçük bir kesi yapılır
• Kıkırdak ve kemik yapı üzerindeki doku katmanları dikkatle ayrılır
• Eğilmiş/kırılmış kemik çıkıntılar (kret) ve problemli kıkırdak bölgeler düzeltilir
• Kesi alanı kendiliğinden eriyen dikişle kapatılır
• Bazı hastalarda kan birikimini önlemek ve dokuların düzgün iyileşmesini sağlamak için silikon veya süngerimsi tamponlar kullanılabilir
• Uygun vakalarda dikiş tekniği ile tampon ihtiyacı azaltılabilir
• Septoplasti ile birlikte aynı seansta rinoplasti de planlanabilir (bu durumda süre ve iyileşme süreci uzayabilir)

Septum Ameliyatı Sonrası Bakım ve İyileşme

• Tampon kullanıldıysa genellikle 1–2 gün içinde çıkarılır
• Günümüzde kullanılan tamponlar çoğu hastada belirgin rahatsızlık oluşturmaz
• Sadece septoplasti yapıldıysa genellikle yüz ve göz çevresinde belirgin morarma/şişlik beklenmez
• Hastalar çoğu zaman aynı gün taburcu olabilir
• Birçok kişi 1–2 gün içinde günlük yaşama dönebilir (hekim önerisi esastır)
• Burun solunumunda tam rahatlama çoğunlukla 15–30 gün içinde belirginleşir

Konka Büyümesi (Konka Hipertrofisi) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Deviasyonun olduğu tarafın karşısında, burun boşluğunu “dengelemek” için konkalar büyüyebilir (kompansatuar hipertrofi). Ayrıca enfeksiyonlar, alerji gibi durumlar da alt konkaların büyüyerek burun tıkanıklığına yol açmasına neden olabilir.

Konkaların tamamen alınması doğru bir yaklaşım değildir. Çünkü burun sadece bir hava kanalı değildir; konkalar havayı filtreleme, ısıtma ve nemlendirme görevlerinde önemlidir. Konkaların gereksiz/uygunsuz çıkarılması “boş burun sendromu” gibi fonksiyonel sorunlara yol açabilir. Bu nedenle amaç konkayı almak değil, uygun yöntemle küçültmektir.

Konka küçültme seçenekleri (hastaya göre planlanır):

• Burundan uygulanan kortizonlu spreyler (hekim kontrolünde belirli süre)
• Uygun vakalarda konkalara enjeksiyon tedavileri
• Konkanın genize yakın kuyruk kısmına yönelik cerrahi düzenlemeler
• Radyofrekans uygulaması ile (gerekirse birden fazla seans) küçültme

Uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı, tedavi seçimi ve ilaç kullanımı için mutlaka KBB uzmanı muayenesi gerekir.