Gırtlak (larenks) kanseri, uygun zamanda ve doğru yöntemle tedavi edildiğinde tedavi edilebilir bir kanser türüdür. Tam iyileşme (kür) için en önemli şartlar erken teşhis ve erken tedavidir.

Gırtlak kanserlerinin büyük bir kısmı aynı hücre tipinden gelişir: skuamoz hücreli karsinom (epidermoid karsinom). Tedavi planını belirleyen en önemli faktörler; tümörün gırtlaktaki yeri, evresi ve yayılım durumudur.

Gırtlak Kanserinde Tedaviyi Etkileyen Faktörler

Tedavi yaklaşımı ve başarı oranı; aşağıdaki faktörlere göre değişir:

• Tümörün gırtlaktaki yeri: glottik (ses telleri), supraglottik (üst bölüm), subglottik (alt bölüm)
• Hastalığın evresi
• Boyun lenf bezlerine yayılım olup olmadığı
• Yakın veya uzak organlara yayılım olup olmadığı

Özellikle Evre I glottik (ses telleriyle sınırlı) kanserlerde, sınırlı bir cerrahi işlem veya radyoterapi ile başarı şansı çok yüksektir.

Gırtlak Kanserinin En Önemli Risk Faktörleri

• Sigara ve alkol gırtlak kanserinde başlıca risk faktörleri arasındadır.

Hangi Belirtilerde KBB Uzmanına Başvurmalısınız?

• Ses kısıklığı 10–15 günden uzun sürüyorsa mutlaka KBB uzmanına başvurun.
• “Ses kısıklığı yoksa gırtlak kanseri yoktur” düşüncesi doğru değildir. Özellikle supraglottik (gırtlağın üst kısmı) kanserlerinde ses kısıklığı daha geç dönemlerde belirginleşebilir.
• Bazı durumlarda ilk belirti kulağa yansıyan ağrı olabilir.

Gırtlak Kanseri Ameliyatlarında Amaç Nedir?

Gırtlak kanseri ameliyatlarının hedefi; kanser dokusunu temiz sınırlarla çıkarmak ve mümkünse ses ile doğal solunum yolu fonksiyonunu koruyabilmektir. Tüm kanser cerrahilerinde olduğu gibi birinci öncelik kanserin temizlenmesidir; fonksiyonel koruma buna göre planlanır.

Gırtlak Kanseri Ameliyat Türleri

Gırtlak kanseri ameliyatları genel olarak üç ana başlıkta değerlendirilir:

1) Parsiyel Larenjektomi (Sınırlı Ameliyat)

Tümörün yerine ve yaygınlığına göre gırtlağın bir kısmının çıkarıldığı ameliyatlardır. Bu ameliyatlarda, uygun hastalarda doğal yoldan ses (iyi ya da sınırlı düzeyde) korunabilir. Ameliyat sırasında geçici olarak açılan nefes deliği (trakeotomi) çoğu hastada bir süre sonra kapatılabilir ve ağız-burun yoluyla doğal solunum devam edebilir.

2) Subtotal Larenjektomi

Gırtlağın büyük bölümünün çıkarıldığı, ancak bazı hastalarda kısmen doğal ses fonksiyonunu koruma hedefiyle planlanabilen ameliyatlardır. Solunum çoğu zaman kalıcı bir açıklıktan sağlanabilir.

3) Total Larenjektomi (Gırtlağın Tamamının Alınması)

Gırtlağın tamamen çıkarıldığı ameliyattır. Bu durumda:

• Doğal ses fonksiyonu korunamaz
• Solunum için nefes borusu boynun ön duvarına kalıcı olarak ağızlaştırılır (kalıcı trakeostomi)
• Ağız ve burundan doğal solunum devre dışı kalır

Ameliyat Sonrası Ek Tedavi Gerekebilir mi?

Ameliyat sonrası patoloji incelemesinde cerrahi sınırda kanser hücresi görülürse, bazen cerrahinin genişletilmesi gerekebilir. Bazı durumlarda radyoterapi de tedavinin bir parçası olarak planlanabilir. Karar; patoloji sonucu, evre ve hastanın genel durumuna göre verilir.

Total Larenjektomi Sonrası Konuşmak Mümkün mü?

Total larenjektomi sonrası doğal yoldan konuşma mümkün değildir. Ancak konuşma rehabilitasyonu için seçenekler vardır:

• Yemek borusundan konuşma (özofageal konuşma): Havanın yutak ve yemek borusunda titreştirilmesiyle ses üretimi (her hastada mümkün olmayabilir)
• Trakeoözofageal konuşma protezi: Yutak ile nefes borusu arasına yerleştirilen küçük bir cihaz/protezle ses üretimi
• Dıştan kullanılan konuşma cihazları: Artifisiyel (suni) konuşma sağlayabilen cihazlar

Uygun yöntem, hastaya ve merkezin deneyimine göre belirlenir.

Boyun Diseksiyonu Nedir, Neden Yapılır?

Boyunda lenf bezleri ve lenf kanalları bulunur. Baş-boyun bölgesindeki enfeksiyonlarda lenf bezleri büyüyebileceği gibi, bazı kanserlerde tümör hücreleri lenf bezlerine yayılıp burada tutunarak büyümeye neden olabilir.

Lenf bezleri ve lenf yollarının temizlenmesi amacıyla yapılan ameliyata boyun diseksiyonu denir.

Boyun diseksiyonu:

• Boyunda lenf bezi büyümesi varsa sıklıkla uygulanır
• Bazı kanserlerde, lenf bezi büyümesi görülmese bile “gizli yayılım” ihtimali nedeniyle profilaktik (koruyucu amaçlı) planlanabilir

Geçmişte daha geniş kapsamlı (radikal) yapılan boyun diseksiyonları, bazı durumlarda kozmetik ve fonksiyonel sorunlara yol açabildiğinden; günümüzde uygun hastalarda kas ve sinirlerin korunabildiği fonksiyonel/selektif boyun diseksiyonu yöntemleri daha sık tercih edilebilir. Bu yaklaşımda başarı için cerrahi deneyim önemlidir.

Not: Boyunda lenf bezinin olması her zaman kanser yayılımı anlamına gelmez. Bazı büyümeler “reaktif” olabilir. Lenf bezinin büyüklüğü, sertliği ve hareketsiz oluşu risk değerlendirmesinde dikkate alınır.

Önemli Hatırlatma

Gırtlak kanserinde korkulması gereken şey, tedavinin olmaması değil; hastalığın geç fark edilmesi ve bu nedenle daha ağır tedavilere ihtiyaç duyulmasıdır. Erken tanı, daha etkin ve yaşam kalitesini daha fazla koruyan tedavi seçeneklerini mümkün kılabilir.

Uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı için mutlaka KBB uzmanı muayenesi ve gerekli tetkikler yapılmalıdır.