Bademcik Enfeksiyonu (Tonsillit) Nedir?

Bademcikler (tonsiller), ağızdan boğaza girişte, boğazın iki yanında iki kas dokusu arasına yerleşmiş lenf dokusundan zengin yapılardır. Vücudun savunma sisteminin bir parçası olarak, solunum ve ağız yoluyla alınan mikropların ilk temas ettiği bölgede yer alırlar.

Özellikle çocukluk döneminde bademcikler yalnız değildir. Mikropların ilk giriş kapısında görev yapan diğer lenfoid dokular şunlardır:

• Geniz bademciği (adenoid): Burnun arka kısmında, yumuşak damağın üst tarafında yer alır. Genellikle 7–8 yaşlardan sonra küçülme eğilimi gösterir.

• Dil bademciği: Dil kökünde bulunur.

• Faringeal bantlar: Boğaz arka duvarının iki yanında yer alır.

Bu yapılar birlikte, boğaz bölgesinde bir savunma halkası oluşturarak mikropların tutulmasına ve bağışıklık yanıtının şekillenmesine katkı sağlar.

Akut Bademcik İltihabı (Akut Tonsillit)

Akut bademcik iltihabı; soğuk algınlığı, vücut direncinin azalması veya mikroplarla temas sonrası bademciklerin iltihaplanmasıdır. Çocukluk çağının en sık görülen boğaz enfeksiyonları arasındadır.

Akut tonsillitte sık görülen belirtiler:

• Boğaz ağrısı

• Ateş

• Halsizlik ve kırgınlık

• Yutkunma ile artan ağrı

• Bademciklerde şişme ve kızarıklık

• Bazı durumlarda bademcik yüzeyinde beyaz kabuklar/lekeler

• Boyunda lenf bezlerinde hassasiyet ve büyüme

Akut tonsillit, viral veya bakteriyel nedenli olabilir. Bakteriyel olgularda hekim değerlendirmesiyle uygun antibiyotik tedavisi planlanabilir. Penisilin grubu antibiyotiklerle çoğu hastada birkaç gün içinde şikâyetlerde belirgin azalma görülür. Bununla birlikte, tedavi seçimi ve süresi hastanın yaşına, muayene bulgularına ve klinik tabloya göre değişebilir.

Sık Tekrarlayan Bademcik Enfeksiyonu

Bazı hastalarda akut bademcik enfeksiyonları yıl içinde tekrar edebilir. Tekrarlayan iltihaplar sonrası bademcikler:

• Kalıcı olarak büyüyebilir,

• Solunum ve beslenme yolunu daraltacak hale gelebilir,

• Uyku sırasında horlama veya ağızdan nefes alma gibi şikâyetleri artırabilir.

Bu tabloda yalnızca boğaz şikâyetleri değil, boyunda lenf bezlerinde büyüme gibi bulgular da görülebilir.

Kronik Bademcik İltihabı (Kronik Tonsillit)

Sık tekrar eden enfeksiyonların ardından bademcikler zamanla savunma sistemine katkı sağlayan bir yapı olmaktan çıkıp, bazı kişilerde kronik şikâyet kaynağı haline gelebilir. Bu durumda bademcikler:

• Sürekli rahatsızlık hissi ve boğazda takılma hissine,

• Tekrarlayan boğaz enfeksiyonlarına,

• Ağız kokusuna,

• Boyunda lenf bezi büyümelerine eşlik edebilir

Bazı durumlarda bademcik enfeksiyonları; hekim değerlendirmesi kapsamında akut ateşli eklem romatizması veya böbrek iltihabı gibi komplikasyonlarla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle tekrarlayan bademcik şikâyetlerinde düzenli takip önemlidir.

Bademcik Enfeksiyonunda Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda KBB muayenesi önerilir:

• Yüksek ateş ve şiddetli boğaz ağrısı

• Yutma güçlüğü, sıvı alamama

• Boyunda belirgin şişlik veya ağrı

• Sık tekrarlayan boğaz enfeksiyonları

• Bademciklerin belirgin büyümesi, solunum/beslenme yolunu daraltması

• Horlama, uykuda nefes durması şüphesi

• Şikâyetlerin tedaviye rağmen düzelmemesi veya kısa sürede tekrar etmesi

Tedavi Yaklaşımı

Tedavi; enfeksiyonun türüne (viral/bakteriyel), hastanın yaşına ve klinik bulgulara göre planlanır. Akut enfeksiyonlarda tıbbi tedavi ve istirahat önerilir. Sık tekrarlayan veya kronikleşen olgularda, uygun hastalarda bademciklerin cerrahi olarak alınması (tonsillektomi) değerlendirilebilir.

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı, muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.