Meniere hastalığı, iç kulakta işitme ve dengeyi etkileyen sıvı basıncı artışıyla (endolenfatik hidrops) ilişkili, ataklar halinde baş dönmesi (vertigo) ile seyreden bir hastalıktır. Atak sırasında iç kulaktaki sıvı dengesi bozulur; bu da kulakta dolgunluk/basınç, kulak çınlaması ve işitmede dalgalanma gibi şikâyetleri tetikleyebilir.

Önemli not: Baş dönmesi ve işitme kaybı yaşayan herkesin “otomatik” olarak Meniere kabul edilmesi doğru değildir. Benzer şikâyetlere yol açan başka hastalıklar da olduğu için doğru tanı; öykü, muayene, işitme testleri ve gerekli durumlarda vestibüler (denge) testleri ile konur.

Meniere Hastalığında İç Kulakta Ne Olur?

İç kulak; işitmeden sorumlu koklea (salyangoz) ve dengeden sorumlu yarım daire kanalları gibi yapılardan oluşur. Bu yapılar sıvılarla çevrilidir ve sıvıların üretim–atılım dengesi normalde düzenli çalışır.

Meniere hastalığında bu denge bozulur:

• Sıvı üretimi artabilir ve/veya sıvının atılımı azalabilir.
• Basınç artışı, zar yapıları gererek kulakta dolgunluk ve basınç hissi oluşturabilir.
• Atak sırasında işitme ve denge sistemi birlikte etkilenebilir; vertigo, bulantı-kusma, işitme azalması ve çınlama bir arada görülebilir.

Meniere Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Meniere hastalığı klasik olarak dört temel bulguyla anılır:

1) Vertigo (Baş dönmesi) atağı

• Ani başlayabilir
• Genellikle 20 dakika ile 24 saat arası sürebilir
• Sıklıkla bulantı, kusma, soğuk terleme, solukluk eşlik edebilir
• Atak sırasında istemsiz göz hareketleri (nistagmus) görülebilir

2) Dalgalı işitme kaybı (flüktuan işitme kaybı)

• Atakta işitme düşer, atak geçince kısmen düzelebilir
• Zamanla bazı hastalarda işitme kaybı kalıcı hale gelebilir

3) Kulakta dolgunluk ve basınç hissi

• Atak öncesinde veya atakla birlikte ortaya çıkabilir

4) Kulak çınlaması / uğultu

• Aralıklı veya sürekli olabilir
• Şiddeti kişiden kişiye değişir

Meniere Hastalığı Neden Olur?

Kesin nedeni çoğu hastada net değildir. Ancak tetikleyici/kolaylaştırıcı faktörler arasında şunlar sayılır:

• Stres, anksiyete, depresyon
• Sigara (pasif içicilik dahil)
• Aşırı tuz tüketimi
• Alkol, kafein
• Bazı kişilerde alerjik/immün mekanizmalar
• Damar yapısı ve iç kulağın kemik yapısına ait bazı anatomik faktörler (şüphe edilen nedenler)

Meniere Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda en kritik nokta hastanın öyküsüdür: baş dönmesi süresi, sıklığı, eşlik eden çınlama–dolgunluk–işitme dalgalanması gibi özellikler çok değerlidir.

Sıklıkla kullanılan değerlendirmeler

• Odyometri (işitme testi): işitme kaybının tipi ve derecesi değerlendirilir
• Gerekli durumlarda denge sistemi (vestibüler) testleri
• Bazı hastalarda ayırıcı tanı için MR / BT istenebilir (tümör vb. dışlamak için)

Not: Her “baş dönmesi + işitme kaybı” tablosuna agresif test veya doğrudan Meniere tanısı koymak doğru yaklaşım değildir. Hekimin deneyimiyle doğru test seçimi önemlidir.

Meniere Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi genellikle 3 aşamada düşünülür: atak tedavisi, atakları önleme (koruyucu) ve ileri tedaviler/cerrahi.

1) Atak (kriz) döneminde tedavi

Atak dönemi çok zorlayıcı olabilir. Bazı hastalarda yatırarak tedavi daha konforlu ve etkili olabilir. Hekim değerlendirmesine göre:

• Baş dönmesini baskılayan ilaçlar
• Bulantı-kusma kontrolü
• Sıvı desteği ve ek tedaviler
  planlanabilir.

2) Atakları azaltma ve kontrol altına alma (krizler arası dönem)

Amaç; atakların sıklığını ve şiddetini azaltmaktır. En etkili basamak çoğu zaman yaşam tarzı düzenlemeleridir:

• Sigara kesin bırakılmalı (dumanlı ortamlardan da uzak durulmalı)
• Tuz kısıtlaması
• Gereksiz fazla sıvı tüketiminden kaçınma
• Kafein ve alkolü azaltma
• Stres/anksiyete yönetimi (gerekirse profesyonel destek)
• Hekimin uygun gördüğü durumlarda idrar söktürücüler ve atak önleyici ilaçlar

3) İleri tedaviler (ilaç enjeksiyonları ve cerrahi seçenekler)

İlaçlarla kontrol altına alınamayan, yaşam kalitesini ciddi bozan ataklarda daha ileri seçenekler gündeme gelebilir:

• Orta kulağa kortizon enjeksiyonu (atak kontrolüne yardımcı olabilir)
• Kulak zarına tüp takılması (bazı hastalarda fayda sağlayabilir)
• İşitmenin ileri derecede bozulduğu ve atakların çok ağır olduğu seçilmiş vakalarda orta kulağa gentamisin gibi tedaviler (denge sistemini hedefleyerek atakları azaltmaya yönelik)
• Son çare olarak, hastanın işitme durumuna göre işitmeyi koruyan veya tahrip edici cerrahi seçenekler (endolenfatik kese drenajı, vestibüler nörektomi, labirentektomi gibi)

Bu kararlar mutlaka muayene, testler ve hastanın işitme düzeyi dikkate alınarak kişiye özel verilir.

Meniere Hastalığı Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

• Sigara: tamamen bırakın
• Tuz: belirgin azaltın
• Kafein/alkol: azaltın
• Uyku ve stres: düzenli uyku + stres yönetimi
• Atak günlüğü tutun: ne zaman, ne kadar sürdü, ne tetikledi? (tanı ve takipte çok işe yarar)

Ne Zaman KBB Uzmanına Başvurmalısınız?

• 20 dakika–24 saat süren ataklar halinde baş dönmesi
• Baş dönmesine kulakta dolgunluk/çınlama/işitmede dalgalanma eşlik etmesi
• İşitmede kalıcı azalma hissi
• Atakların sıklaşması veya şiddetlenmesi

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.