Boyun cildi altında, kasları ve diğer dokuları örten zarların (fasyaların) arasında çok sayıda lenf bezi ve lenf kanalı bulunur. Burun, boğaz, ağız-diş bölgesi ve baş–yüz bölgesinden gelen lenf akımı büyük ölçüde bu bezlere süzülür. Bu yüzden enfeksiyonlar, bazı iltihabi hastalıklar, daha nadiren tümörler veya kan hastalıkları boyunda lenf bezlerinin iltihaplanmasına (lenfadenit) ve/veya büyümesine (lenfadenopati/LAP, lenfadenomegali/LAM) yol açabilir.

Lenf bezlerinde şişme çoğu zaman enfeksiyonlara bağlı, iyi huylu ve geçici bir durumdur. Ancak bazı özellikler varsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Boyunda Lenf Bezi Neden Şişer?

Lenf bezleri, vücudun bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. Mikroplarla ve “yabancı” hücrelerle mücadele sırasında lenf bezleri büyüyebilir.

Boyunda lenf bezi şişmesinin sık görülen nedenleri:

Üst solunum yolu enfeksiyonları

Nezle, grip benzeri viral enfeksiyonlar, farenjit ve tonsillit (bademcik iltihabı) boyunda lenf bezlerini büyütebilir.

Bademcik ve geniz eti iltihapları

Özellikle çocuklarda boyun lenf bezlerinde büyümenin en sık nedenleri arasındadır.

Diş ve diş eti problemleri

Diş çürüğü, diş eti iltihabı, diş apsesi gibi durumlar da boyunda lenf bezlerinde büyümeye yol açabilir.

Kulak, burun, boğaz ve ağız içi kaynaklar

Kulak yolu, saçlı deri, burun içi, ağız içi yaralar/iltihaplar gibi bölgelerden gelen drenaj boyun lenf bezlerini etkileyebilir.

Daha nadir nedenler

Uzun süren veya tekrarlayan lenf bezi büyümelerinde; atipik enfeksiyonlar, bazı sistemik hastalıklar ve (daha nadiren) kötü huylu hastalıklar ayırıcı tanıda yer alır.

Lenf Bezi Şişmesinde Hangi Bulgular Önemlidir?

Lenf bezinin boyutu, sertliği, hareketliliği, ağrılı olup olmaması ve ne kadar süredir var olduğu değerlendirmede önem taşır.

Aşağıdaki bulgular varsa, kötü huylu olma ihtimali açısından daha dikkatli inceleme gerekebilir:

• Lenf bezlerinin sert ve hareketsiz olması
• Birden fazla bezin büyüyüp birbirine yapışmış yumrular gibi hissedilmesi
• Ultrason / tomografi / MR gibi tetkiklerde şüpheli bulgular saptanması
• Tedaviye rağmen giderek büyümesi, yeni bölgelerde de çıkması
• Uzun süre geçmemesi (özellikle haftalar içinde gerilemeyen büyümeler)

Not: Bu bulgular “kesin kötü huyludur” anlamına gelmez; sadece daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.

Boyunda Lenf Bezi Şişmesi Nasıl Değerlendirilir?

Hekiminiz genellikle şu adımlarla ilerler:

1) Öykü (hikâye)

• Şişlik ne zaman başladı?
• Ağrı var mı?
• Yakın zamanda boğaz enfeksiyonu, diş problemi, ateş, halsizlik oldu mu?
• Kilo kaybı, gece terlemesi, uzun süren ateş gibi ek şikâyetler var mı?

2) Muayene

Boyun muayenesine ek olarak; lenf drenajı boyundan geçen bölgeler mutlaka değerlendirilir:

• Ağız–diş–diş eti
• Bademcikler, geniz, farenks
• Burun içi
• Kulak ve dış kulak yolu
• Saçlı deri

3) Gerekirse tetkikler

• Ultrason (lenf bezinin yapısı hakkında fikir verir)
• Bazı durumlarda kan tetkikleri
• Şüpheli veya geçmeyen durumlarda iğne aspirasyonu / biyopsi gibi patolojik inceleme

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa muayene önerilir:

• Lenf bezinin hızla büyümesi
• Sert, hareketsiz bir şişlik olması
• 2–3 haftadan uzun sürmesi veya giderek artması
• Şişlikle birlikte yüksek ateş, belirgin halsizlik
• Kilo kaybı, gece terlemesi, uzun süren ateş gibi şikâyetler
• Supraklaviküler (köprücük kemiği üstü) bölgede belirgin şişlik

Tedavi Nasıl Yapılır?

Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır:

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı şişlikler çoğu zaman izlemle geriler.
• Bakteriyel enfeksiyon düşünülürse hekim uygun görürse ilaç tedavisi planlayabilir.
• Diş/damak/boğaz gibi bir “odak” varsa asıl hedef kaynağı tedavi etmektir.
• Lenf bezinde apseleşme şüphesi varsa drenaj gibi işlemler gerekebilir.
• Uzayan veya şüpheli bulgular taşıyan durumlarda ileri inceleme (görüntüleme + patoloji) gerekir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.