Gırtlak, sesin üretildiği ve akciğerlere giden havanın geçtiği “ses kutusu” bölgesidir. Gırtlak kanseri (larenks kanseri), bu bölgede yer alan dokulardan kaynaklanan ve erken dönemde yakalandığında tedavi başarısı yüksek olabilen bir hastalıktır. En önemli konu, belirtilerin ciddiye alınması ve doğru zamanda uzman değerlendirmesidir.

Gırtlağın Bölümleri (Yerleşime Göre)

Gırtlak 3 ana bölgeye ayrılır ve tümörün yerleştiği bölge, belirtileri ve tedavi planını etkileyebilir:

• Supraglottik: Ses tellerinin üstü
• Glottik: Ses telleri bölgesi
• Subglottik: Ses tellerinin altı

Gırtlak Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Gırtlak kanserinde en sık ilişkilendirilen risk faktörleri şunlardır:

• Sigara ve tütün ürünleri kullanımı
• Alkol kullanımı (sigara ile birlikte risk daha da artar)
• Uzun süreli tahriş ve bazı çevresel maruziyetler
• Bazı kişilerde reflü (özellikle gırtlağı etkileyen reflü) eşlik edebilir
• Yaş ve kişisel/ailesel faktörler

Not: Risk faktörü olması “kesin olur” anlamına gelmez; risk faktörü olmadan da görülebilir.

Gırtlak Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler tümörün yerine göre değişebilir. En sık görülen uyarı işaretleri:

1) Ses kısıklığı ve ses değişikliği

Özellikle 2–3 haftadan uzun süren ses kısıklığı mutlaka değerlendirilmelidir. Her ses kısıklığı kanser değildir; polip, nodül, enfeksiyon, reflü gibi pek çok neden de yapabilir. Ancak uzaması durumunda ihmal edilmemelidir.

2) Yutma güçlüğü ve boğazda takılma hissi

Yemek yerken takılma, yutarken ağrı, boğazda yabancı cisim hissi görülebilir.

3) Kulağa vuran ağrı

Bazı yerleşimlerde kulağa yansıyan ağrı ilk belirti olabilir.

4) Nefes darlığı / solunumda zorlanma

Tümörün hava yolunu daralttığı durumlarda nefes alma güçlüğü görülebilir.

5) Boyunda şişlik

Boyun lenf bezlerinde büyüme eşlik edebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulması önerilir:

• 3 haftayı geçen ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü, boğazda takılma hissi
• Kulağa vuran ağrı (özellikle tek taraflı ve inatçıysa)
• Nefes darlığı
• Boyunda ele gelen kitle/şişlik

Tanı Nasıl Konur?

Tanı, şikâyetlerin değerlendirilmesi ve muayene ile başlar. Gerek görüldüğünde:

• Endoskopik gırtlak muayenesi (laringoskopi) ile gırtlak ve ses telleri görüntülenir
• Şüpheli alan varsa biyopsi ile kesin tanı konur
• Hastalığın yayılımını değerlendirmek için görüntüleme yöntemleri (BT, MR, PET-BT vb.) istenebilir

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tedavi; tümörün yeri, evresi, kişinin genel sağlık durumu ve hedeflenen fonksiyon (ses/solunum) korunmasına göre planlanır. Seçenekler şunları içerebilir:

• Radyoterapi (ışın tedavisi)
• Cerrahi tedavi: Tümörün boyutuna göre sınırlı (parsiyel) veya daha geniş cerrahiler
• İlaç tedavileri / kemoterapi (bazı evrelerde, bazı kombinasyonlarda)
• Boyun lenf bezlerine yönelik tedaviler (gerekli hastalarda)

Amaç, öncelikle hastalığın güvenli şekilde kontrol altına alınması; mümkün olduğunda ses ve solunum fonksiyonunun korunmasıdır.

Ameliyat Sonrası Konuşma ve Yaşam

İleri evrelerde gırtlağın tamamının alındığı durumlarda doğal ses fonksiyonu değişebilir. Bu gibi durumlarda konuşmayı destekleyen yöntemler planlanabilir. Hangi yöntemin uygun olacağı hasta özelinde değerlendirilir.

Sık Sorulan Sorular

Gırtlak kanseri sadece ses kısıklığı yapar mı?

Hayır. Bazı yerleşimlerde ses kısıklığı geç dönemde ortaya çıkabilir. Kulağa vuran ağrı, yutma güçlüğü veya boyunda şişlik de belirti olabilir.

Her ses kısıklığı kanser midir?

Hayır. En sık nedenler enfeksiyonlar, ses teli nodülü/polibi, reflü ve irritasyondur. Ama uzayan ses kısıklığı mutlaka muayene edilmelidir.

Erken teşhis neden önemli?

Erken evrede tedavi seçenekleri daha geniştir ve ses/solunum fonksiyonunu koruma şansı artar.

Korunma İçin Öneriler

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak
• Alkol tüketimini azaltmak
• Uzun süren boğaz/ses şikâyetlerini ertelememek
• Reflü şikâyeti varsa hekim önerileriyle kontrol altına almak

Randevu ve Değerlendirme

Uzun süren ses kısıklığı, boğazda takılma hissi, kulağa vuran ağrı veya nefes darlığı gibi şikâyetlerde KBB muayenesi ile net değerlendirme yapılabilir.