Uyku; bedenin gün boyunca yıpranan dokularını onardığı, dinlendiği ve yenilendiği bir süreçtir. Bu dönemde yeterli solunum ve oksijenlenme hayati öneme sahiptir. Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun en az 10 saniye durması olarak tanımlanır. Bu durumu genellikle kişinin fark etmediği kısa uyanmalar takip eder. Uyku bölündüğü için kişi sabah dinlenmemiş, yorgun ve halsiz uyanabilir. Bu tablo zamanla yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyen kronik bir probleme dönüşebilir.

Uyku Apnesi Başka Hastalıkları da Beraberinde Getirebilir

Solunumun durduğu dönemlerde oksijenlenmenin azalması, başta beyin olmak üzere tüm vücudu etkileyebilir. Solunum kaslarının daha fazla çalışması nedeniyle kişi sabahları yorgun kalkabilir, gün içinde uyuklama yaşayabilir ve konsantrasyon sorunları görülebilir. Karar verme ve problem çözme becerilerinde azalma, performans düşüklüğü, mutsuzluk, bıkkınlık ve kaza riskinde artış gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Uyku apnesi; mevcutsa kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve akciğer problemlerini ağırlaştırabilir; yoksa da bu hastalıklara zemin hazırlayabilir.

Apne ve Hipopne İndeksleri Nedir?

• Apne indeksi: Uykuda solunumun durduğu dönemlerin sayısını ifade eder.
• Hipopne indeksi: Solunumun yavaşladığı dönemlerin sayısını ifade eder.

Bu değerler, uyku testinde (polisomnografi) ölçülerek apnenin şiddetini değerlendirmede kullanılır.

REM ve Non-REM Uyku Dönemleri

Uyku, genel olarak REM ve Non-REM dönemlerinden oluşur:

• REM döneminde nabız ve tansiyon artabilir, solunum sayısı artabilir ve rüyalar görülebilir.
• Non-REM döneminde bu süreçler daha sakin seyreder.

Apnelerin sıklaştığı dönemler çoğu zaman REM dönemine denk gelebilir.

Horlama Uyku Apnesinin Belirtisi Olabilir

Horlama, uykuda nefes alıp verme sırasında hava yolunun daralması nedeniyle oluşan sesli solunumdur. Horlamaya çoğu zaman apne de eşlik edebilir. İster horlama ister apne olsun; temel mekanizma, soluk havasının girip çıktığı yolun herhangi bir bölümünde oluşan daralma veya tıkanıklıktır. Bu tıkanıklığın önemli kaynaklarından biri burun olabilir.

Burun Solunumu Neden Bozulur? (Sık Nedenler)

Burundan rahat nefes alınamaması horlama ve uyku apnesini artırabilir. Sık görülen nedenler:

• Septum deviasyonu (burun eğriliği)
• Alt konka büyümesi
• Konka bülloza
• Alerjik rinit
• Vazomotor rinit
• Septum delikleri
• Operasyon sonrası sineşi (yapışıklık)
• Travma/ameliyat sonrası burun valvi yetersizliği
• Viral veya bakteriyel rinitler
• Burun polipleri
• Burun içi iyi/kötü huylu kitleler
• Geniz eti (adenoid vejetasyon)
• Geniz bölgesinde iyi/kötü huylu kitleler

Boğaz ve Damak Kaynaklı Nedenler

Horlama ve apne burun dışında boğaz/damak bölgesindeki sorunlarla da ilişkili olabilir:

• Yumuşak damak ve küçük dilin (uvula) büyümesi / sarkması
• Bademcik büyümesi
• Dil kökünün normalden büyük olması
• Fazla kilo ile boyun bölgesinde doku artışı ve hava yoluna baskı
• Çene yapısı bozuklukları (alt çenenin küçük olması gibi)
• Boğaz bölgesinde iyi/kötü huylu kitleler

Horlama ve Uyku Apnesinde Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Horlama ve uyku apnesi şikâyeti olan kişiler öncelikle bir Kulak Burun Boğaz Hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Gerekli görülen durumlarda:

• Burun ve üst solunum yolunda tıkanıklığa yol açan sorunların değerlendirilmesi için görüntüleme yöntemleri (BT/MR)
• Apne/hipopne indekslerinin ve uyku kalitesinin ölçümü için polisomnografi (uyku testi)

kullanılabilir.

Horlama ve Apne Tedavisinde Yaklaşım

Tedavide temel hedef, solunumu bozan daralma/tıkanıklık nedenini azaltmak veya ortadan kaldırmaktır. Bunun için tıbbi ve/veya cerrahi seçenekler planlanabilir.

Cerrahi seçeneklere örnekler

KBB alanında, hastaya göre değişmekle birlikte şu işlemler değerlendirilebilir:

• Septum (deviasyon) ameliyatları
• Konkaların radyofrekansla veya cerrahi yöntemlerle küçültülmesi
• Burun poliplerinin alınması
• Burun içi yapışıklıkların (sineşi) açılması
• Burun valvi düzeltici cerrahiler
• Geniz eti ameliyatı
• Üst solunum yolundaki iyi/kötü huylu kitlelere yönelik cerrahi girişimler
• Yumuşak damağa radyofrekans uygulanması veya cerrahi küçültme
• Bademcik ameliyatı
• Dil kökü küçültmeye yönelik işlemler

Yaşam tarzı (çok kritik)

Cerrahi/tıbbi yaklaşımlardan bağımsız olarak şu adımlar tedavinin temelini oluşturur:

• İdeal kiloya yaklaşmak
• Horlama ve apneyi artırabilen sigara ve alkolü bırakmak
• Uygun hastalarda ağız içi protez/aparat kullanımı

Uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı için mutlaka hekim muayenesi gereklidir.