Ventilasyon Tüpü Nedir?

Ventilasyon tüpü, iplik makarasına benzeyen; kulak zarına yerleştirilerek orta kulağın havalanmasını sağlayan ve orta kulakta biriken sıvının boşalmasına yardımcı olan küçük bir plastik aparattır.

Orta Kulak Ventilasyonu Nedir?

Ventilasyon kelime anlamı olarak hava alışverişidir. Orta kulak; dışta kulak zarı ve ona bağlı üç küçük kemikçik ile, dış ortamla doğrudan bağlantısı olmayan bir boşluktur. Dış kulak yolundan gelen ses dalgaları kulak zarını titreştirir; bu titreşim kemikçikler aracılığıyla iç kulağa iletilir.

Bu titreşimin sağlıklı gerçekleşebilmesi için orta kulaktaki hava basıncının atmosfer basıncıyla eşit olması gerekir. Orta kulağın dış ortama açılan tek “havalandırma yolu”, genize uzanan östaki borusudur. Östaki borusu yutkunma ve çiğneme sırasında düzenli aralıklarla açılıp kapanarak orta kulaktaki “bayat” havayı genize taşır; burundan gelen temiz hava orta kulağa girer ve basınç dengelenir.

Çocuklarda östaki borusu tam gelişmediği için daha düz konumda olabilir ve açılıp kapanma fonksiyonu zayıf kalabilir. Ayrıca geniz eti büyümesi östakinin genize açıldığı bölgeyi kapatarak havalanmayı daha da zorlaştırabilir. Östaki iyi çalışmadığında orta kulaktaki hava zamanla emilir, orta kulakta vakum etkisi oluşur, kulak zarı içeri çekilir ve orta kulak boşluğunda sıvı birikmeye başlayabilir. Bu sıvı mikroplar için uygun bir ortam oluşturduğunda akut orta kulak iltihabı (akut otitis media) gelişebilir.

Eğer östaki fonksiyon bozukluğu kronikleşirse, orta kulakta biriken sıvı kalıcı hale gelebilir ve zamanla kıvamı artarak “zamk kulak (glue ear)” tablosuna dönüşebilir. Bu durumda kulak zarı ve kemikçikler yeterince titreşemez, ses iletimi zayıflar ve işitme azalabilir. Uzun süren sıvı birikimi ve tekrar eden enfeksiyonlar, kulak zarında kalıcı sorunlara ve bazı durumlarda işitme hücrelerini etkileyen daha ciddi kayıplara zemin hazırlayabilir.

Çocuğumda Seröz Otitis Media Olduğundan Nasıl Şüphelenirim?

Seröz otitis media (orta kulakta sıvı birikimi) çoğu zaman ağrı ve akıntı yapmadığı için sinsi seyredebilir. Aşağıdaki durumlar ipucu olabilir:

• Televizyona çok yaklaşma
• Televizyon/cihaz sesini çok açma
• Okul başarısında düşüş veya dikkat dağınıklığı
• Sık sık “duymuyorum” demese bile tepkilerde gecikme

Önemli olan, bu belirtiler ortaya çıkmadan da çocukların belirli aralıklarla KBB muayenesi ile kontrol edilmesidir. Tecrübeli bir KBB uzmanı kulak zarını değerlendirerek şüpheli durumu erken fark edebilir.

Seröz Otitis Media Erişkinlerde de Olur mu?

Çocuklara göre daha nadir olmakla birlikte erişkinlerde de görülebilir. Erişkinlerde nedenler arasında şunlar yer alabilir:

• Östakinin genizdeki ağzını kapatan kitleler
• Kronik reflü
• Burundan östakiye hava geçişini bozan deviasyon, konka büyümesi, polipler
• Sinüzit
• Dalgıçlarda veya uçak inişlerinde görülebilen basınç travması (barotravma)

Seröz Otitis Media Teşhisi Nasıl Konur?

Tanıda en önemli adım KBB muayenesidir. Hekim;

• Otoskopik muayene
• Gerekirse endoskopik veya otomikroskopik değerlendirme
  yapabilir.

Ayrıca işitme ve orta kulak basıncını değerlendiren timpanometri tanıyı desteklemede faydalı olabilir. Tomografi bazı durumlarda sıvıyı gösterebilse de her hastada gerekli değildir; daha basit ve zararsız yöntemler çoğu zaman yeterlidir.

Seröz Otitis Media Tedavisi Nasıl Yapılır?

Erişkinlerde öncelik, sıvı birikimine yol açan altta yatan nedeni ortaya koyup tedavi etmektir; ardından kulağa yönelik tedavi planlanır.

Çocuklarda geniz eti büyümesi sebep ise, seröz otitis media geniz eti ameliyatı için yeterli bir gerekçe olabilir. Seröz otitis media tespit edilen bir çocukta, hekim değerlendirmesine göre tıbbi tedavi uygulanabilir ve takip muayeneleri yapılır. Tedaviye yanıt vermeyen durumlarda, ventilasyon tüpü uygulaması gündeme gelebilir. Bazı vakalarda geniz eti alınması ve kulak zarına küçük bir kesi yapılarak (parasentez) sıvının değerlendirilmesi de yeterli olabilir.

Ventilasyon Tüpü Ne İşe Yarar, Ne Kadar Kalır?

Ventilasyon tüpü, seröz otitis media tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. Kulak zarına yerleştirilen bu küçük tüp genellikle 5–6 ay kadar yerinde kalır. Bu süre içinde:

• Orta kulak daha rahat havalanır
• Biriken sıvının boşalmasına yardımcı olur
• Tekrarlayan enfeksiyonların azalmasına katkı sağlayabilir

Geniz eti de aynı seansta alınırsa, östaki havalanması zamanla normale yaklaşabilir. Kulak zarı kendini yenileyerek, çoğu hastada tüpü dış kulak yoluna doğru “atar” ve delik kapanır.

Ventilasyon Tüpünün Yan Etkileri / Riskleri Nelerdir?

Ventilasyon tüpü takılan çocukların küçük bir kısmında kulakta iltihap ve akıntı devam edebilir. Bu durum çoğu zaman tüpten ziyade orta kulaktaki problemin devamıyla ilişkilidir.

Olası durumlar:

• Tüp genellikle 6 ay – 1 yıl içinde atılır; erken atılırsa şikâyetler yeniden başlayabilir ve tekrar tüp gerekebilir
• 2 yıl boyunca atılmayan tüp hekim tarafından çıkarılabilir
• Tüpün çıktığı yerde nadiren kalıcı delik kalabilir
• Çoğunlukla tüpün bulunduğu bölgede beyaz kireç lekesi görülebilir
• Bazı özel durumlarda (ör. yüzücülerde) hekim gerekli görürse tüp geçici olarak çıkarılıp daha sonra yeniden takılabilir

Uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı için mutlaka KBB uzmanı muayenesi gereklidir.