Gırtlak (larinks), solunum ve ses üretiminde hayati bir role sahiptir. Bu hassas organımızda görülen rahatsızlıklar, yeni doğan bebeklerden ileri yaş grubundaki yetişkinlere kadar geniş bir kitleyi etkileyebilir.
Bu yazımızda, erişkinlerde görülen gırtlak kanserinin belirtileri ve risk faktörleri ile bebeklerde sıkça karşılaştığımız gırtlak anomalilerini (özellikle Larengomalasi) ele alacağız.
1. Gırtlak (Larinks) Kanseri
Gırtlak kanserleri, genellikle 60 yaş civarında görülmekle birlikte, literatürde 20 yaş altı ve çocuklarda da nadir vakalar bildirilmiştir. İstatistiklere göre erkeklerde tüm kötü huylu tümörlerin yaklaşık %2.5’ini, kadınlarda ise %0.5’ini oluşturur. Ancak günümüzde kadınlarda sigara kullanımının artması, bu oranı ne yazık ki yukarı çekmektedir.
Risk Faktörleri Nelerdir?
Gırtlak kanserini tetikleyen en önemli faktörler şunlardır:
- Sigara ve Alkol: Sigaranın alkolle birlikte kullanımı, özellikle ses tellerinin üzerindeki (supraglottik) bölgede kanser gelişim riskini artıran sinerjistik bir etki yapar.
- Larengofarengeal Reflü: Son yıllarda popülerlik kazanan önemli bir risk faktörüdür.
- Mesleki faktörler ve radyasyon.
Belirtiler ve Yerleşim Yerleri
Gırtlak kanserlerinin %59’u ses tellerinde (glottik), %40’ı ses tellerinin üzerinde (supraglottik) ve %1’i ses tellerinin altında (subglottik) oluşur. Tümörün yerine göre belirtiler değişebilir:
- Ses Kısıklığı: Özellikle ses tellerindeki (glottik) kanserlerin başlıca bulgusudur.
- Yutma Güçlüğü ve Ağrı: Ses tellerinin üzerindeki (supraglottik) kanserlerde ses kısıklığından ziyade yutma güçlüğü, kulağa vuran ağrı ve boğazda yabancı cisim hissi ön plandadır.
- Kanama: Geniş ülsere tümörlerde ağızdan kan gelebilir.
Önemli Uyarı: Ses kısıklığının 2-3 haftadan uzun sürmesi durumunda mutlaka bir KBB uzmanına başvurulması gerekmektedir.
Tedavi ve Yayılım
Kesin tanı biyopsi ile konulur. Tedavi, kanserin bulunduğu bölgeye ve büyüklüğe göre planlanan cerrahi protokolleri içerir. Gırtlak kanseri uzak dokulara nadiren (%1-4 oranında) yayılır; yayılım olduğunda ise en sık akciğerler etkilenir.
2. Bebeklerde Gırtlak Anomalileri: Larengomalasi
Süt çocuklarında görülen gırtlak sorunları genellikle doğumsaldır. Bu anomalilerde darlıklar ve membranlar solunum sıkıntısına yol açarken; delikler (fistüller) yutma güçlüğü ve öksürüğe neden olabilir. En sık karşılaşılan durum ise Larengomalasidir.
Larengomalasi Nedir?
Larengomalasi, tüm gırtlak anomalilerinin %60-75’ini oluşturan en sık görülen doğumsal anomalidir. Gırtlak iskeletinin kıkırdak yapılarının yumuşak kalması ve olgunlaşma bozukluğu nedeniyle, nefes alma sırasında gırtlak girişinin içeri çökmesi durumudur.
Belirtileri ve Seyri
- Stridor (Hırıltılı Solunum): En tipik belirtidir. 8. aya kadar artarak devam eder, 9. ayda durağanlaşır ve sonrasında yavaş yavaş düzelir.
- Beslenme Zorluğu: Belirtiler bebek beslenirken kötüleşebilir.
- Muayene Bulgusu: Epiglot (gırtlak kapağı) “omega” şeklindedir ve yumuşak yapıdadır.
Ebeveynlere Tavsiyeler
Bu durum genellikle hayatı tehdit eden bir solunum sıkıntısı yaratmaz. Tedavide en önemli nokta sabırdır:
- Hastalık genellikle 2 yaşına kadar gırtlağın olgunlaşmasıyla kendiliğinden düzelir.
- Bebeği beslerken her 3-4 yutkunmadan sonra nefes alması için kısa molalar verilmesi önerilir.
