Burun tıkanıklığı; burundan nefes almanın zorlaşması, hava akımının azalması veya tamamen kapanması durumudur. Bazı kişiler için geçici bir rahatsızlık gibi görünse de, bazı hastalarda uyku kalitesini düşürür, ağızdan solunuma neden olur ve günlük yaşam konforunu ciddi şekilde etkileyebilir.

Burun tıkanıklığının tek bir sebebi olmayabilir. Özellikle bazı hastalarda birden fazla neden aynı anda bulunur (örneğin hem alerji hem septum eğriliği gibi). Bu yüzden doğru tanı, doğru tedavi için önemlidir.

Burun Tıkanıklığı Neden Olur?

Burun tıkanıklığının nedenleri genel olarak 4 ana grupta incelenebilir:

1) Yapısal (Anatomik) Nedenler

Bu grupta burun içi ve burun orta duvarını oluşturan septumun yapısal problemleri yer alır. En sık görülen nedenlerden biri septum deviasyonu (kemik/kıkırdak eğriliği) ve burun içinde hava geçişini daraltan deformitelerdir. Bu tür sorunlar bazen çocukluk çağında alınan darbeler, kazalar veya fark edilmeyen travmalar sonrası gelişebilir.

Çocuklarda ise en sık nedenlerden biri geniz eti (adenoid) büyümesi olabilir. Bu çocuklarda genellikle:

• Gece sesli nefes alma / horlama
• Sürekli ağızdan soluma
• Gün içinde burun tıkanıklığı hissi
• Bazen yüz gelişiminde etkilenme ve diş yapısında bozulmalar
  görülebilir.

Yapısal nedenler arasında ayrıca şunlar da bulunabilir:

• Burun içinde yabancı cisim (özellikle çocuklarda; tek taraflı kötü kokulu akıntı ile kendini gösterebilir)
• Burun içi kitleler / tümörler (nadiren)

Yapısal bir problem burundan nefes almayı belirgin şekilde bozuyorsa, uygun hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

2) Enfeksiyonlar (Soğuk Algınlığı, Sinüzit vb.)

Burun tıkanıklığının çok sık nedeni enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığı (viral enfeksiyon) sırasında burun mukozasında şişme olur, salgı artar ve burun tıkanır. Soğuk algınlığı çoğu zaman kendi kendine düzelir.

Ancak viral enfeksiyonlar sırasında burun ve sinüslerin bakteriyel enfeksiyona yatkınlığı artabilir. Şu durumlarda bakteriyel enfeksiyon (sinüzit vb.) ihtimali artar:

• Burun akıntısının berrakken sarı-yeşil renk alması
• Yüzde basınç/dolgunluk, yüz ağrısı
• Burun tıkanıklığının belirginleşmesi
• Ateş, halsizlik

Akut sinüzitte burunda tıkanıklık, koyu akıntı ve sinüsün yerine göre yüzün farklı bölgelerinde ağrı/hassasiyet görülebilir. Kronik sinüzitte ise ağrı her zaman olmayabilir ama burun tıkanıklığı ve akıntı daha kalıcı seyredebilir.

3) Alerji (Alerjik Rinit)

Alerjik rinit (saman nezlesi), burun mukozasının polen, ev tozu akarı, hayvan tüyü/atıkları gibi tetikleyicilere karşı aşırı tepki vermesidir. Alerjik kişilerde histamin benzeri mekanizmalarla burun mukozası şişer ve:

• Burun tıkanıklığı
• Burun akıntısı
• Hapşırma
• Burunda kaşıntı
  gibi şikâyetler ortaya çıkar.

Alerjide ideal yaklaşım, mümkün olduğunca tetikleyicilerden uzak durmaktır. Bunun yanında hekim değerlendirmesiyle:

• Antihistaminikler
• Burun spreyleri (özellikle kortizonlu spreyler)
• Gerekli durumlarda bağışıklık tedavileri (alerji aşıları)
  gibi tedaviler planlanabilir.

Not: Bazı ilaçlar her hastaya uygun değildir. Özellikle kalp ritim bozukluğu, yüksek tansiyon, glokom gibi durumlarda bazı burun açıcı ilaçlar sakıncalı olabilir. Bu nedenle tedavi hekim önerisiyle planlanmalıdır.

4) Vazomotor Rinit (Alerjik Olmayan Rinit)

Vazomotor rinit; burun damarlarının ısı, soğuk, stres, hormonal değişimler veya bazı ilaçlar gibi tetiklerle aşırı genişleyip daralması sonucu burun tıkanıklığı oluşturmasıdır. Bazı kişilerde:

• Hava değişimi
• Sigara/duman
• Keskin kokular
• Stres
• Hamilelik veya hormonal değişimler
• Bazı tansiyon ilaçları / doğum kontrol hapları
  gibi faktörlerle tıkanıklık artabilir.

Ayrıca burun açıcı spreylerin uzun süre kontrolsüz kullanımı “geri tepme tıkanıklığı”na yol açabilir. Burun açıcı spreyleri uzun süre kullanıyorsan, bunu mutlaka hekiminle konuşmak iyi olur.

Burun Tıkanıklığına Burun Polipleri de Sebep Olabilir

Kronik sinüs enfeksiyonları veya kronik iltihabi süreçlerde sinüslerde/burunda polip oluşabilir. Polipler büyüdükçe burun tıkanıklığı ve koku alma bozukluğu belirginleşebilir. Bu durumda medikal tedavi veya uygun hastalarda endoskopik cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Burun Tıkanıklığında Tanı Nasıl Konur?

Burun tıkanıklığının nedenini netleştirmek için şu adımlar önemlidir:

• Şikâyetin süresi, tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu
• Akıntı varlığı ve rengi
• Hapşırma/kaşıntı gibi alerji belirtileri
• Horlama/uyku apnesi şikâyetleri
• Çocuklarda geniz eti bulguları
• Endoskopik burun muayenesi
  Gerekli durumlarda görüntüleme (sinüs tomografisi gibi) veya alerji değerlendirmeleri istenebilir.

Burun Tıkanıklığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi, burun tıkanıklığının sebebine göre planlanır. Genel yaklaşım şu şekilde özetlenebilir:

• Enfeksiyona bağlıysa: hekim kontrolünde medikal tedavi
• Alerjiye bağlıysa: alerji kontrolü + burun spreyleri/antihistaminikler
• Vazomotor rinitte: tetikleyicilerden kaçınma + hekim önerisiyle düzenli tedavi
• Yapısal problem varsa: septum deviasyonu, konka büyümesi, geniz eti gibi durumlarda uygun hastalarda cerrahi seçeneklerin değerlendirilmesi
• Polip varsa: medikal tedaviye yanıt durumuna göre endoskopik cerrahi planlanabilmesi

Ne Zaman KBB Uzmanına Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda KBB muayenesi önerilir:

• Burun tıkanıklığının 2–3 haftadan uzun sürmesi
• Tek taraflı ve kötü kokulu akıntı (özellikle çocuklarda)
• Şiddetli yüz ağrısı, yüksek ateş, belirgin halsizlik
• Horlama ve uykuda nefes durması şüphesi
• Koku alma azalması
• Sık tekrarlayan sinüzit atakları

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Burun tıkanıklığı en sık neden olur?

En sık nedenler enfeksiyonlar (soğuk algınlığı), alerjik rinit, yapısal problemler (septum deviasyonu, geniz eti) ve vazomotor rinit gibi durumlar olabilir.

Çocuklarda burun tıkanıklığının en sık sebebi nedir?

Çocuklarda geniz eti büyümesi sık görülen nedenlerden biridir. Sürekli ağızdan soluma, horlama gibi belirtiler eşlik edebilir.

Burun tıkanıklığı sinüzit belirtisi midir?

Evet, sinüzitte burun tıkanıklığı sık görülür. Koyu akıntı, yüzde basınç/ağrı, koku azalması gibi bulgular eşlik edebilir.

Burun tıkanıklığı alerji kaynaklı olabilir mi?

Evet. Hapşırma, burunda kaşıntı, sulu akıntı ve mevsimsel artış alerjiyi düşündürebilir.

Burun açıcı spreyleri uzun süre kullanmak zararlı mı?

Kontrolsüz ve uzun süre kullanım bazı kişilerde geri tepme tıkanıklığına yol açabilir. Düzenli kullanım gerektiriyorsa hekimle planlanmalıdır.

Burun tıkanıklığı ameliyat gerektirir mi?

Bazı yapısal problemlerde veya medikal tedaviye yanıt vermeyen durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Karar muayene ve değerlendirme ile verilir.