Dış kulak yolu enfeksiyonu; dış kulak yolu kanalını örten derinin iltihaplanmasıdır. Çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Özellikle deniz/havuz sonrası sık görüldüğü için tekrarlayan otitis eksterna tablosu halk arasında “yüzücü kulağı” olarak da bilinir.

Dış kulak yolu enfeksiyonunda temel sorun; dış kulak yolu derisinin korunmasının bozulması ve mikropların (bakteri veya mantar) bu hassas bölgede çoğalmasıdır. Erken dönemde kaşıntı ve dolgunluk hissi olabilir; ilerledikçe ağrı, akıntı ve işitmede azalma görülebilir.

Dış Kulak Yolu Neden Kaşınır ve İltihaplanır?

Dış kulak yolu yaklaşık 2 cm derinliğinde, “S” şeklinde kıvrımlı bir kanaldır. Dış kısmı kıkırdak, iç kısmı kemik yapıdan oluşur. Özellikle kemik kısımda derinin ince ve gergin olması nedeniyle çok kolay tahriş olabilir.

Dış kulak yolu derisinin altında yer alan salgı bezleri serümen (kulak kiri) denen koruyucu salgıyı üretir. Bu salgı:

• Dış kulak yolu derisini kuruma ve tahrişten korur
• Cilt yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşturur
• Ortamı daha “asidik” tutarak mikropların çoğalmasını zorlaştırır
• Dış kulak yolunun kendi kendini temizleme mekanizmasına katkı sağlar

Bu nedenle kulak kiri “kir” gibi görülse de dış kulak yolu sağlığı için önemli bir koruyucu bariyerdir.

En Sık Tetikleyiciler

• Pamuklu çubuk kullanımı: Kulak kiri tamamen temizlenirse dış kulak yolu korumasız kalır. Ayrıca kulak kirini derine iterek tıkanıklık ve tahriş de oluşturabilir.
• Kaşıma alışkanlığı: Tırnak veya kulağa sokulan cisimlerle oluşan mikrotravmalar, mikropların deri altına girip enfeksiyon oluşturmasını kolaylaştırır.
• Kirli havuz/deniz ve kimyasallar: Kirli su, yoğun klor veya irritan kimyasallar dış kulak yolunu tahriş ederek iltihaba zemin hazırlar.
• Egzama / alerjik cilt problemleri: Dış kulak yolu derisinde kuruma, dökülme ve kaşıntı artar; bu ortam bakteriler ve mantarlar için uygun hale gelebilir.
• Saç boyaları ve spreyler: Bazı kimyasallar dış kulak yolunda irritasyon ve hassasiyet oluşturarak enfeksiyonu kolaylaştırabilir.

Dış Kulak Yolu Enfeksiyonu Belirtileri Nelerdir?

Dış kulak yolu enfeksiyonunda görülebilecek belirtiler:

• Kulakta kaşıntı ve dolgunluk hissi
• Kulak yoluna dokunmakla artan ağrı
• Çiğneme veya kulağı hareket ettirmekle ağrı
• Kulakta akıntı (bazen kötü kokulu)
• Kulak kanalında şişme ve tıkanıklık
• İşitmede azalma (kanal şiştiği veya tıkandığı için)

Bazı durumlarda dış kulak yolunda kıl kökü tıkanmasına bağlı furünkül (çıban) gelişebilir. Bu tablo genellikle çok ağrılıdır ve bazen boşaltılması gerekebilir.

Diyabet Hastalarında Dış Kulak Yolu Enfeksiyonu Neden Daha Önemlidir?

Diyabeti olan kişilerde dış kulak yolu enfeksiyonları daha yakından takip edilmelidir. Nadir ama ciddi bir form olan nekrotizan otitis eksterna, özellikle diyabetik hastalarda görülebilir ve kemik dokuyu etkileyen ağır bir enfeksiyona dönüşebilir. Bu nedenle diyabet hastalarında erken tanı, doğru tedavi ve korunma daha da önemlidir.

Mantar Otitis Eksterna Nedir?

Mantar otitis eksterna, dış kulak yolunda mantarların çoğalmasıyla oluşan enfeksiyondur. Genellikle:

• Şiddetli kaşıntı
• Ağrı
• Dolgunluk hissi
• Akıntı
• Bazen siyah veya beyaz renkli topaklanmalar

gibi belirtilerle seyreder. Tedaviye daha dirençli olabilir. Bazı olgularda mantar birikimleri kulağa yapışarak ağrı ve işitme azalmasına yol açabilir. Tedavide genellikle dış kulak yolunun hekim tarafından temizlenmesi (aspirasyon) ve uygun damla/kremlerle birkaç hafta süren düzenli tedavi gerekebilir.

Dış Kulak Yolu Enfeksiyonu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavinin ilk ve en önemli adımı, dış kulak yolunu tahriş eden alışkanlıklardan uzak durmaktır.

1) Kulak Kaşımayı ve Pamuklu Çubuk Kullanımını Bırakmak

Enfeksiyonun tekrarlamaması için kulak içini karıştırmamak çok önemlidir. Koruyucu serümen tabakasının bozulması, sorunu kronikleştirebilir.

2) Medikal Tedavi (Damla/Krem ve Gerekirse Ağızdan İlaçlar)

Enfeksiyonun bakteriyel veya mantar olup olmamasına göre uygun damla, krem veya pomatlar hekim tarafından planlanır. Egzama gibi alerjik zeminde antihistaminik ve kortizon içeren tedaviler gerekebilir.

3) Dış Kulak Yolu Şişse ve Kapanmışsa

Kulak yolu belirgin şişip kapanırsa, kanal içine özel solüsyonla ıslatılmış pamuk benzeri uygulamalar yapılıp birkaç gün yerinde bırakılması gerekebilir. Akıntı ve kötü koku varsa, bazı hastalarda ağızdan antibiyotik de tedaviye eklenebilir.

4) Furunkül (Çıban) Varsa

Şiddetli ağrı yapan furünküllerin KBB uzmanı tarafından değerlendirilmesi, gerekirse boşaltılması ve uygun antibiyotik tedavisi planlanması gerekebilir.

Dış Kulak Yolu Enfeksiyonundan Korunma Önerileri

• Pamuklu çubukla kulak içini temizlemeyin.
• Kulak kaşıma alışkanlığını bırakın.
• Havuz/deniz sonrası kulağınızı tahriş etmeden kurulayın.
• Kirli havuzlardan kaçının, sık enfeksiyon geçiriyorsanız koruyucu öneriler için hekiminize danışın.
• Egzama/alerji gibi cilt problemleri varsa kontrol altında tutun.
• Diyabetiniz varsa kulak ağrısı/akıntı şikâyetlerini geciktirmeyin.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.