Orta kulak enfeksiyonu (otitis media), kulak zarının arkasındaki orta kulak boşluğunda gelişen iltihaplanma durumudur. Orta kulakta işitmede rol alan kemikçikler bulunur ve bu bölgenin havalanması, genizle orta kulak arasında yer alan Östaki borusu sayesinde sağlanır.

Çocuklarda Östaki borusunun yapısal özellikleri ve geniz eti (adenoid) problemleri nedeniyle orta kulak enfeksiyonu daha sık görülebilir. Bebeklerde ise yatar pozisyonda biberonla beslenme sıklığı artırabilen etkenlerdendir.

Orta kulak iltihabı nasıl oluşur?

Östaki borusu tıkandığında orta kulaktaki hava emilir ve vakum oluşur. Bu durum:

• Kulak zarı ve orta kulak mukozasının içeri doğru çekilmesine,
• Damarların genişleyip kulak zarının kızarmasına,
• Damar içeriğinin boşluğa sızıp sıvı birikmesine neden olur.

Biriken sıvı, mikroplar için uygun ortam oluşturduğunda enfeksiyon gelişebilir ve sıvı zamanla iltihap (cerahat) haline dönüşebilir. Basınç arttıkça kulak zarı dışa doğru bombeleşir. Gerekli durumlarda doktor, iltihabı boşaltmak için parasentez (kulak zarına küçük bir çizik) uygulayabilir. Tedavi edilmezse kulak zarı kendiliğinden yırtılıp akıntı başlayabilir; bu durumda ağrı ve ateş azalabilir ancak bu, kulak zarının delindiğini düşündürebilir.

Orta kulak enfeksiyonu belirtileri nelerdir?

Orta kulak enfeksiyonunun en sık belirtileri şunlardır:

• Kulak ağrısı
• İşitmede azalma / tıkanıklık hissi
• Ateş
• Kulaktan akıntı (bazı durumlarda)
• Üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası şikayetlerin artması

Bebek ve küçük çocuklarda belirtiler

Küçük çocuklar ağrıyı net ifade edemeyebilir. Bu nedenle şu bulgular dikkat çekebilir:

• Huzursuzluk, sık ağlama
• Uyku düzeninde bozulma
• Ateş
• Bazen ishal

Not: Bebeğin kulağıyla oynaması tek başına kesin tanı koydurmaz; değerlendirme için muayene gerekir.

Orta kulak enfeksiyonu neden çocuklarda daha sık?

Çocuklarda Östaki borusunun yapısı ve geniz eti bölgesinin etkisi nedeniyle orta kulağın havalanması daha kolay bozulabilir. Geniz eti büyümesi veya iltihaplanması, Östaki borusunun genize açıldığı bölgeyi etkileyerek orta kulakta sıvı birikimine zemin hazırlayabilir.

Orta kulak enfeksiyonu ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulması önerilir:

• İşitmede azalma belirginse
• Kulaktan akıntı varsa
• Ateş ve şiddetli kulak ağrısı eşlik ediyorsa
• Şikayetler sık tekrarlıyorsa
• Çocukta geniz eti belirtileri (burundan konuşma, ağız açık uyuma, horlama) varsa

Orta kulak enfeksiyonu tedavisi nasıldır?

Orta kulak enfeksiyonu çoğu zaman üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası gelişir. Tedavi yaklaşımı; Östaki borusunun çalışmasını desteklemek ve orta kulaktaki sıvının drenajına yardımcı olmak üzerine kuruludur.

Doktorun değerlendirmesine göre şu tedaviler planlanabilir:

• Antibiyotik tedavisi (hekim uygun görürse)
• Ağrı ve ateş için ağrı kesici / ateş düşürücü
• Alerji eşlik ediyorsa antihistaminik
• Burun solunumu çok bozuksa kısa süreli dekonjestan (hekimin önerisiyle)

Çocuklarda antibiyotik tedavisi, hekim önerisine göre genellikle yeterli süre uygulanmalıdır. Yetersiz tedavi bazı olgularda orta kulakta sıvının kalmasına ve sürecin uzamasına yol açabilir.

Orta kulak enfeksiyonunun cerrahi tedavisi var mı?

Evet, bazı durumlarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir:

• Parasentez: Orta kulaktaki iltihabı boşaltmak için uygulanabilir.
• Geniz eti ameliyatı (adenoidektomi): Geniz eti, Östaki borusunu etkiliyorsa önerilebilir.
• Ventilasyon tüpü: Enfeksiyon sık tekrarlıyorsa (rekürren otitis media) veya orta kulakta sıvı kalıcı hale geliyorsa kulak zarına tüp takılması planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Orta kulakta her sıvı birikimi enfeksiyon mudur?

Hayır. Orta kulakta biriken her sıvı iltihap değildir. Sıvı, bakteri/virüs temasıyla enfekte olduğunda orta kulak enfeksiyonu gelişebilir.

Kulak zarı delinirse ne olur?

Uygun tedaviyle çoğu zaman kulak zarı iyileşebilir. Ancak mikrop bulaşması veya yetersiz tedavi durumunda delik kalıcı hale gelebilir ve süreç kronikleşebilir.

Orta kulak enfeksiyonu tekrarlar mı?

Östaki borusunun çalışmasını bozan alerjik veya mekanik bir durum varsa enfeksiyon tekrarlayabilir. Bu durumda doktor muayenesiyle altta yatan neden araştırılır.

Kısa uyarı

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için KBB uzmanı muayenesi gerekir. Özellikle bebek ve çocuklarda ateş, şiddetli ağrı, akıntı veya işitme kaybı varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun.