Otoskleroz, iç kulağı çevreleyen kemik kapsülde zamanla gelişen anormal kemik değişiklikleri (halk arasında “kireçlenme” olarak da ifade edilir) nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu değişiklikler çoğunlukla üzengi kemikçiğinin (stapes) iç kulağa komşu olduğu bölgede olur. Üzengi kemikçiği ses titreşimlerini iç kulağa iletmek için hareket etmek zorundadır; otosklerozda bu hareket azalır veya tamamen durabilir.

Sonuçta ses dalgalarının iç kulağa iletimi bozulur ve genellikle iletim tipi işitme kaybı gelişir. Bu tür işitme kaybı, iç kulak sinirine bağlı işitme kaybından farklı olarak bazı hastalarda cerrahiyle düzeltilebilir.

Otoskleroz Belirtileri Nelerdir?

Otosklerozun en sık görülen belirtileri şunlardır:

• Yavaş ilerleyen işitme kaybı (tek kulakta başlayıp zamanla iki kulağı etkileyebilir)
• Kulak çınlaması (tinnitus)
• Gürültülü ortamlarda beklenenden iyi duyma (bazı hastalarda “kalabalıkta daha iyi duyuyorum” şikâyeti)
• Seslerin çift gelmesi hissi (bazı hastalarda)
• Gürültüye hassasiyet (bazı hastalarda)
• Nadiren baş dönmesi

Otoskleroz çoğunlukla genç erişkin yaşlarda belirti vermeye başlar. Kadınlarda daha sık görülebilir ve bazı hastalarda hamilelik döneminde işitme kaybının artabildiği ifade edilir.

Otoskleroz Neden Olur?

Otosklerozun nedeni tam olarak tek bir faktöre bağlanamaz. Ancak:

• Genetik yatkınlık önemlidir. Ailede erken yaşta işitme kaybı olan bireyler bulunabilir.
• Hastalık bazı kişilerde yıllar içinde yavaş ilerler.
• Kadınlarda daha sık görülmesi nedeniyle hormonal faktörlerin etkisi olabileceği düşünülür.

Otoskleroz Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda en önemli basamaklar:

Hasta Öyküsü ve Muayene

İşitme kaybının yavaş ilerlemesi, çınlama varlığı ve aile öyküsü tanıda yol göstericidir.

İşitme Testleri (Odyolojik Değerlendirme)

• Saf ses odyometrisi (işitme eşiği testi)
• Timpanometri
• Akustik refleks testleri

Bu testler otoskleroz şüphesini güçlendirebilir.

Not: Otosklerozda kesin tanı çoğu zaman cerrahi sırasında üzengi kemikçiğinin hareketsizliğinin ve ilgili değişikliklerin görülmesiyle netleşir. Bu nedenle otosklerozda tedavi planı genellikle klinik + test sonuçlarıyla belirlenir.

Otoskleroz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Otoskleroz tedavisi; işitme kaybının derecesine, şikâyetlerin düzeyine, hastanın genel durumuna ve beklentilerine göre planlanır. Başlıca seçenekler:

1) Cerrahi Tedavi

Otosklerozda en bilinen cerrahi yöntem, hareketsiz kalan üzengi kemikçiğinin yerine ses iletimini sağlayacak bir protez yerleştirilmesidir.

• Stapedektomi: Üzengi kemikçiğinin çıkarılıp yerine protez takılması şeklinde uygulanabilir.
• Stapedotomi: Günümüzde çoğu merkezde, riskleri daha düşük ve iyileşme süreci daha konforlu olabildiği için daha sık tercih edilen yaklaşımdır. Bu yöntemde daha sınırlı bir işlemle protez yerleştirilir.

Cerrahi sonrası erken dönemde kısa süreli baş dönmesi görülebilir. İşitmede düzelme bazı hastalarda hızlı olurken, bazı hastalarda birkaç hafta içinde oturur.

Cerrahi her hasta için uygun olmayabilir. İç kulakta eşlik eden bir problem varsa veya bazı riskler nedeniyle ameliyat planlanamıyorsa diğer seçenekler değerlendirilir.

2) İşitme Cihazı

Ameliyatın uygun olmadığı, tercih edilmediği veya ameliyat sonrası işitme kaybının bir miktar devam ettiği durumlarda işitme cihazı önemli bir alternatiftir. Odyolojik değerlendirmeye göre en uygun cihaz tipi planlanır.

3) İlaç Desteği

Bazı kaynaklarda sodyum florür, kalsiyum ve D vitamini gibi desteklerin hastalığın ilerleyişini yavaşlatabileceği ifade edilir. Ancak etkinliği konusunda görüş birliği yoktur. Ameliyat uygun olmayan veya farklı sebeplerle cerrahi düşünülmeyen hastalarda hekim değerlendirmesiyle denenebilir.

Ne Zaman KBB Uzmanına Başvurmalısınız?

Aşağıdaki şikâyetlerden biri varsa KBB değerlendirmesi önerilir:

• Yavaş ilerleyen işitme kaybı
• Kulak çınlaması
• Tek veya iki kulakta giderek artan duymama
• Ailede erken yaşta işitme kaybı öyküsü
• Hamilelik döneminde belirginleşen işitme azalması

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve test sonuçlarına göre kişiye özel yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Otoskleroz tek kulakta mı olur?

Tek kulakta başlayabilir; zamanla iki kulağı da etkileyebilir.

Otoskleroz tamamen iyileşir mi?

Birçok hastada cerrahiyle iletim tipi işitme kaybında belirgin düzelme sağlanabilir. Ancak sonuç kişiye ve eşlik eden problemlere göre değişir.

Otosklerozda işitme cihazı işe yarar mı?

Evet. Cerrahi uygun değilse veya cerrahi sonrası residual işitme kaybı varsa işitme cihazı fayda sağlayabilir.