Yüz ifadesini sağlayan; kaş kaldırma, göz kapama, gülme, ıslık çalma, yanak şişirme gibi hareketleri yapan kasların siniri **fasiyal sinir (yüz siniri)**dir. Bu sinirin kendisinde veya beyin sapındaki çekirdeğinde oluşan etkilenmeye bağlı olarak yüz kaslarına giden “hareket emri” iletilemezse yüz felci (fasiyal paralizi) ortaya çıkar.

Yüz felci iki ana grupta değerlendirilir:

• Merkezi yüz felci: Beyin–beyin sapı arasındaki sorunlara bağlıdır (inme/kanama gibi) ve genellikle nöroloji değerlendirmesi gerekir.
• Periferik yüz felci: Beyin sapından çıktıktan sonra yüz siniri boyunca olan sorunlara bağlıdır ve KBB alanına daha sık girer. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz Siniri Nereden Geçer? Hangi Görevleri Vardır?

Yüz siniri beyin sapından çıktıktan sonra iç kulak yolundan geçer, orta kulak çevresinden dolaşır, kulak arkasındaki kemik yapı içinde seyreder ve sonra yüz kaslarına ulaşmadan önce kulak önündeki tükürük bezinin (parotis) içinden geçerek yüz kaslarına dallanır. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz siniri sadece mimik kaslarını değil, bazı ek fonksiyonları da etkileyebilir:

• Gözyaşı salgısı
• Tükürük bezlerinin salgısı (özellikle çene altı bölgesi)
• Dil tat duyusu (özellikle dilin ön/orta kısmında tat duyusu etkilenebilir)
• Bazı hastalarda gürültüye hassasiyet artışı YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz Felcinin Nedenleri Nelerdir?

Periferik yüz felcine yol açabilen başlıca nedenler:

1) Bell Paralizisi (En sık neden)

En sık görülen periferik yüz felci sebebidir. Nedeni her zaman net değildir; çoğu zaman üst solunum yolu enfeksiyonları sonrası, soğuğa/rüzgâra maruziyet gibi faktörler konuşulur. Genellikle iyi seyirlidir ve büyük oranda düzelme görülür. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

2) Ramsay–Hunt Sendromu

Virüslerin neden olduğu bir tablodur. Yüz felcine kulakta ağrı ve dış kulak yolunda/kulak kepçesinde kabarcıklı lezyonlar eşlik edebilir. Bell paralizisine göre tam iyileşme oranı daha düşük olabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

3) Orta Kulak İltihapları

Akut veya kronik orta kulak iltihapları, kemiği eriterek ya da mevcut açıklıklardan ilerleyerek yüz sinirini etkileyebilir ve yüz felcine neden olabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

4) Sistemik Hastalıklar

Şeker hastalığı, hipertansiyon, bazı nöritler (sinir iltihabı), vitamin eksikliği gibi durumlar zeminde rol oynayabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

5) Tümörler

Yüz sinirinin kendi tümörleri veya sinirin geçtiği komşu bölgelerdeki tümörler yüz felci yapabilir. Yüz siniri parotis içinden geçtiği için tükürük bezi tümörleri de önemli nedenler arasındadır. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

6) Travmalar

Kulak çevresi/kafa travmaları veya yüz bölgesindeki kesici-delici yaralanmalar siniri zedeleyebilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

7) Ameliyatlara bağlı (iatrojenik)

Kulak, tükürük bezi veya kafa içi ameliyatlar sırasında yüz siniri yaralanmasına bağlı gelişebilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz Felcinin Belirtileri Nelerdir?

En belirgin bulgu, felç olan tarafta mimik hareketlerinin azalması veya kaybolmasıdır:

• Göz kapağını kapatamama
• Kaş kaldıramama, alın çizgilerinin silikleşmesi
• Gülerken/dudak hareketlerinde asimetri
• Yanak şişirememe, ıslık çalamama
• Bazı hastalarda göz kuruluğu, tat duyusunda değişiklik, gürültüye hassasiyet YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Nedene göre ek bulgular da eşlik edebilir (ör. kulakta lezyonlar, orta kulak iltihabı bulguları, başka nörolojik belirtiler). YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Hangi Tetkikler Yapılır?

Tetkik ihtiyacı şüphelenilen nedene göre değişir:

• Bell paralizisi düşünülüyorsa ve başka bir şüpheli bulgu yoksa çoğu zaman ilk etapta geniş tetkik gerekmeyebilir.
• Kortizon tedavisi planlanacaksa tansiyon ve açlık kan şekeri gibi ölçümler gerekebilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)
• Kafa içi veya tükürük bezi tümörü şüphesi varsa MR/BT istenebilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)
• İşitme testleri
• Gözyaşı testi (Schirmer testi)
• EMG / elektrofizyolojik testler (ENoG vb.): Özellikle seyir, prognoz ve cerrahi kararı açısından yol gösterici olabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz Felci Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, altta yatan nedene göre planlanır.

Bell Paralizisi tedavisi

Uygun hastalarda (hekim değerlendirmesiyle):

• Kortikosteroid (kortizon) tedavisi
• B vitamini desteği (gerektiğinde)
• Mide koruyucu
• Göz koruması: yapay gözyaşı, koruyucu krem/merhem, gerekirse kapatma
• Yüz kaslarına masaj, sıcak uygulama, egzersiz (hekim önerisine göre) YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Ramsay–Hunt Sendromu

Bell paralizisine benzer yaklaşıma ek olarak antiviral tedavi planlanabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Diğer nedenler

Orta kulak iltihabı, tümör, travma gibi nedenlerde tedavi doğrudan nedene yönelik planlanır (ilaç/cerrahi). YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Yüz Felcinde Ameliyat Gerekir mi?

Bazı durumlarda evet:

• Tümörler
• Kronik orta kulak iltihabına bağlı yüz felçleri
• Travmaya bağlı sinir hasarı

Bell paralizisi gibi genellikle ilaçla tedavi edilen durumlarda ise ameliyat kararı; klinik gidiş, felcin derecesi, elektrofizyolojik test sonuçları ve geçen süre gibi faktörlerle verilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Uygulanan cerrahiler nedene göre değişir:

• Tümör cerrahileri
• Orta kulak kaynaklı sorunlarda orta kulağın temizlenmesi ve sinir kılıfının rahatlatılması
• İyileşmeyen vakalarda destekleyici girişimler (ör. göz kapağına ağırlık yerleştirilmesi vb.) YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Fizik Tedavi Etkili mi?

Fizik tedavi, yüz sinirine “yeniden sinir fonksiyonu kazandıran” bir yöntem değildir. Ancak özellikle uzun süren felçlerde yüz kasları hareketsizlikten zayıflayabildiği için; kasları çalıştırmaya yönelik egzersizler ve uygun görülen fizik tedavi yaklaşımları destekleyici olabilir. YÜZ FELCİ (FASYAL PARALİZİ)

Ne Zaman Acile / Hızlı Muayeneye Başvurmalı?

• Yüz felcine kol/bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, bilinç değişikliği eşlik ediyorsa (merkezi nedenler açısından acil)
• Şiddetli kulak ağrısı + döküntü/kabarcıklar varsa
• Göz kapanmıyorsa (gözün korunması için)

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayene ve gerekli tetkiklere göre kişiye özel yapılır.